Plagiaat of schending auteursrecht

Bijgewerkt op: 9 aug.

Wanneer is iets plagiaat en wanneer een schending van het auteursrecht? Waar moet ik op letten bij het citeren of gebruiken van tekst. Uit eigen ervaring.

Kopie van een schilderij van Picasso in Gernikara zelf.
Kopie van een schilderij van Picasso in Gernikara zelf.

Laatst was ik zo dom om een woordenlijst over te nemen uit een boek en als ondersteund materiaal te publiceren bij een artikel op mijn blog. Ik was begonnen met het aanpassen en aanvullen om er een eigen werk van te maken, maar ik werd op de vingers getikt door de rechthebbende en ik heb de content verwijderd en excuses aangeboden. En me weer eens verdiept in plagiaat en auteursrecht.


Verschil plagiaat en auteursrecht

Bij plagiaat doe je voorkomen alsof je zelfs de auteur bent en bij inbreuk op auteursrecht vermenigvuldig je ongerechtigd het werk van anderen. Toen ik de woordenlijst, waar ik geen auteur of bronvermelding opgaf, pleegde ik dus plagiaat en deed inbreuk op het copyright. Als ik de naam en de bron vermeld had dan was het alleen een inbreuk op het auteursrecht geweest. Stel dat ik een oud werk uit het publieke domein (vrij van auteursrecht) publiceer onder eigen naam dan pleeg ik plagiaat, maar doe geen inbreuk op het auteursrecht. Dan is het niet strafbaar maar moreel verwerpelijk.


Fair use

Kopieerde ik dan om te stelen? Nee, dat was niet mijn bedoeling. Ik wilde de woordenlijst gebruiken, aanpassen, uitbreiden en voor onderwijzende doeleinde gebruiken. Mijn website is geen commercieel werk, het is een hobby en ik verdien er niets aan.


Ik beschouwde de woordenlijst niet als een eigen werk maar als een gemeengoed. Want hoe moet je anders een lijst beginnen? Ik dacht dat het een redelijk gebruik zou zijn.


Ik ben het gaan uitzoeken en fair use (soort van citaatrecht) is een rekbaar begrip en bij twijfel kan het aan een rechter voorgelegd worden. De wet vereist dat de rechtmatigheid van het gebruik wordt vergeleken met de volgende vier richtlijnen:


  1. Het doel en karakter van het gebruik, inclusief de vraag of het gebruik commercieel is of educatief en non-profit

  2. De aard van het beschermde werk

  3. De omvang en het belang van het overgenomen deel in verhouding tot het beschermde werk als geheel

  4. Het effect van het gebruik op de (potentiële) markt voor of waarde van het beschermde werk


Vergeleken met mijn artikel was de woordenlijst lang genoeg om niet in evenwicht te zijn en bij nader inzien zou het dus geen ‘fair use’ zijn. Had ik eigenlijk ook wel kunnen bedenken.


Teksten aanpassen

Bij het bestuderen van plagiaat en het auteursrecht moest ik wel even denken aan het schip van Theseus. Dat is een gedachte-experiment. Van het schip worden op termijn alle onderdelen vervangen door nieuwe en op een gegeven moment is geen onderdeel nog origineel. De vraag is dan: is het schip nog wel origineel? Hoeveel onderdelen van een boot kun je vervangen tot het oude eigenlijk niet meer bestaat?


Een oude of een nieuwe 2CV?
<